XL-supermarkt in Stappegoor: drie onderzoeken op rij

De vraag of er een XL-supermarkt  van Albert Heijn kan worden gebouwd in Stappegoor, op het braakliggende stuk grond voor de T-Kwadraat ende Euroscoop, heeft inmiddels al drie onderzoeken ondergaan en dus drie rapporten opgeleverd. Elk met taaie kost voor de lezer over ‘verzorgingsgebieden’, ‘marktruimte’ en verwachte omzetcijfers.

Het eerste onderzoek is gedaan in opdracht van het Stappgoor Consortium, door het Bureau Stedelijke Planning. In maart van dit jaar was dit rapport al onderwerp van discussie in de gemeenteraad. Eén van de vele conclusies in dat rapport was, dat de helft van de omzet van deze XL-supermarkt ten koste zal gaan van de supermarkten in Tilburg Zuid, Korvel en Pater van den Elsenplein. De verwachting is dat de Jumbo op de Broekhovenseweg ongeveer een derde van het totale omzetverlies van ongeveer € 150.000 in het verzorgingsgebied voor zijn rekening zal nemen. Maar, zo concludeert dit rapport:

“Van duurzame ontwrichting als gevolg van de komst van een grootschalige supermarkt op de locatie Nieuw Stappegoor is in geen van de genoemde centra sprake. Het is niet uitgesloten dat er dagelijkse winkelmeters verdwijnen, maar dit zijn in de regel meters met onvoldoende toekomstperspectief.”

Waarmee bedoeld wordt dat er geen noodzakelijke winkels gaan verdwijnen in andere winkelcentra, en als dat toch gebeurt dan ging het eigenlijk toch al niet goed met die winkels en zouden ze sowieso zijn gestopt. Even verder wordt gesteld dat het eigenlijk een voordeel is als één van de vier supermarkten op de Korvelseweg zou sluiten, vanwege het auto-verkeer dat door een supermarkt wordt aangetrokken.

De gemeenteraad was in maart 2012 niet tevreden over dit rapport en vroeg de wethouder om een nieuw onderzoek. Dit onderzoek was al in juni klaar, maar het College van B&W wilde dat rapport nog niet openbaar maken.

Ondertussen hebben de Gemeente Goirle, Kamer van Koophandel Brabant, Ondernemersfederatie Tilburg, Stichting Detailhandel Goirle, Ondernemersvereniging Stappegoor en BouwInvest samen initiatief genomen om zelf een onderzoek te laten doen. Het resultaat is het rapport van Panteia ‘XL in de periferie’. Dit onderzoek is 30 juli gepubliceerd. Over de gevolgen voor andere winkelcentra in de omgeving van Stappegoor is het Panteia-rapport heel duidelijk:

“(…) kunnen we er van uitgaan, dat er gaten in het winkellint Korvelseweg – Korvelplein en het buurtwinkelcentrum Pater den Elsenplein gaan ontstaan. Kannibalisme ligt daar op de loer als AH of Jumbo het XL-avontuur aangaan en een domino-effect op de omringende winkels is waarschijnlijk. Als het initiatief Stappegoor navolging krijgt, gaat dit zeker gebeuren. Dan zullen er nog meer en elders gaten gaan ontstaan en het zo ontstane patroon komt dan niet meer overeen met de ruimtelijke detailhandelstructuur zoals die is vastgelegd in het Tilburgse beleid en waarbij gekozen is voor een ver-sterking van de wijkwinkelcentra.”

Dit laatste verwijst naar het door de gemeenteraad gekozen beleid om juist buurtwinkelcentra te willen versterken. Verder gaat dit rapport uitgebreid in op de juridische kanten van de kwestie en zij benadrukt daarin het volgende:

“Indien de gemeenteraad de indruk heeft gehad dat het beperken van de vestigingsmogelijkheden van de XL-supermarkt niet mogelijk is, omdat daarmee economische ordening bedreven zou worden, berust die gedachte op een onjuiste interpretatie van de jurisprudentie.”

En ook:

“Vooralsnog lijkt de wens om de vestiging van een XL-supermarkt mogelijk te maken louter te worden ingegeven door financiële overwegingen en druist deze keuze, zoals hieronder uitgewerkt, in tegen het geldende detailhandels-beleid en daarmee een goede ruimtelijke ordening. Zonder deugdelijke ruimtelijke onderbouwing zal het bestemmingsplan in beroep moeten worden vernietigd.”

En dan is sinds 19 augustus jl. het Rapport BRO openbaar gemaakt, de second opinion die in opdracht van de gemeente Tilburg is geschreven naar een onderzoek van het bureau B|RO. In het hoofdstuk over trends en ontwikkelingen staat, in tegenstelling tot het Panteia-rapport het volgende te lezen:

“De Europese Dienstenrichtlijn heeft als doel de concurrentie tussen dienstenverrichters van lidstaten te bevorderen. In de Dienstenrichtlijn zijn economische vestigingseisen verboden. Zo kunnen winkels niet worden geweigerd op basis van gebrek aan (economische) marktruimte, of het failliet gaan van andere winkels. Voorschriften inzake ruimtelijke ordening en stedenbouw of het gebruik van land vallen niet onder de Dienstenrichtlijn.”

Hierdoor lijkt het alsof de gemeenteraad niet de macht heeft om ‘nee’ te zeggen tegen een XL-supermarkt vanwege de bedreiging voor andere winkels.

Het Rapport BRO stelt verder dat de kans op ontwrichting – het verdwijnen van noodzakelijke winkels in de buurt voor dagelijkse boodschappen – het grootst is in het winkelcentrum Broekhovenseweg, het Pater van de Elzenplein, het winkelcentrum Amer, Burgemeester van de Mortelplein en in het centrum van Goirle, waar de omzetdaling kan oplopen tot 10 à 15%. Voor de Korvelseweg wordt een omzetdaling van 5 à 10% verwacht:

“Mogelijkerwijs zou dit kunnen leiden tot het wegvallen van enkele winkels, waaronder ook een supermarkt. (…) Wel dient hierbij opgemerkt te worden dat de voorziene effecten op de Korvelseweg haaks staan op de beleidsvoornemens die binnen het kader van het lintenmanagement Korvelseweg zijn geformuleerd.”

Deze laatste opmerking van het rapport gaat rechtstreeks in tegen de discussie in de commissie ‘Fysiek’ van maandag 27 augustus, waarin de PvdA en wethouder Joost Möller beslist niet wilden dat Stappegoor betrokken zou worden in de discussie over de lint Korvelseweg. Het rapport besluit met:

“Bijkomend effect van het toevoegen van een grootschalige supermarkt aan de Stappegoorweg is de mogelijkheid dat daardoor de realisatie van nieuwe supermarkten op het AaBe-terrein onzeker wordt. Of dat bij het wel realiseren van supermarkten op het AaBe-terrein de omzeteffecten op het bestaande winkelaanbod en de kansen op ontwrichting nog groter worden dan in deze nota is aangegeven.”