In Memoriam: Henk Kuiper (23 januari 1951 – 1 april 2014)

Gastbijdrage van Bram van Beurden, voorzitter van Stichting Stadsbomen

Het zat er al even aan te komen, na ruim een jaar heeft Henks lichaam de strijd tegen de vreselijke ziekte opgegeven. Maar, Henk Kuiper, geboren te Tilburg op 23 januari 1951, is bij de meeste Tilburgers dan ook niet anders bekend dan de strijdende Tilburger, de ‘eco-warrior’ of zelfs als ‘groene Sint’.

In zijn studententijd merkte Henk al op dat er nogal wat dingen mis waren in onze ideale, wederopgebouwde samenleving en hij begon op jonge leeftijd al de autoriteiten te wijzen op hun verantwoordelijkheden en hun fouten. Om het goede voorbeeld te geven stichtte hij op 28-jarige leeftijd zijn eigen micro-natie, genaamd Huttonia. Een natie waar elke bezoeker vrijgesteld werd van consumptiedwang en waar hij zichzelf asiel kon verlenen als politieke vluchteling. Het vrije leven in de natuur was van korte duur. Nadat zijn hut meerdere keren werd afgebroken door de gemeente en verschillende keren in brand werd gezet, moest hij terug naar een appartement en braaf zijn huur betalen.

De inmiddels landelijk gerenommeerde bioloog en botanicus verdiende zijn huur met inventarisaties en veldonderzoek in opdracht van grote steden als Den Haag en Utrecht, maar onze moderne industriestad had geen behoefte aan zijn ongekende kennis van de Tilburgse natuur en historie.

Een jaar na de verschijning van zijn eerste boek “Utrecht Bomenstad” werd ons oudste stadsicoon, de Lindeboom op de heuvel, gekapt. De inmiddels 42-jarige man die in andere steden gevraagd werd om in bomen te klimmen, werd in Tilburg uit dé boom getrokken. Na het lawaai van een boze menigte, toegesproken door wethouders in megafoons, overstemd door kettingzagen en in protest geluide kerkklokken, was het na 27 april 1994 akelig stil in Tilburg. De stilte werd precies een jaar later doorbroken, tijdens een herdenking op de Heuvel en riep iemand ineens: HIJ LEEFT! Het was Henk Kuiper die zich haastte om een groene scheut uit de grond te bevrijden voor de banden van een bulldozer. De doorgroei van de zeldzame Lindeboom staat nu in ballingschap in het Ambrosiushof.

Henk ging zich nu meer focussen op de documentatie van de bijzondere natuur in Tilburg. En bracht nog drie, inmiddels uitverkochte, boeken uit: “Tilburg vijf eeuwen rond een heilige Linde”, “Piushaven levende haven” en “Tilburg, daar leeft meer dan je denkt”.

In 2001 werd Stichting Stadsbomen Tilburg opgericht waar Henk enkele jaren in dienst is geweest. Henk mocht nu in opdracht van de gemeente monumentale bomen inventariseren. Maar zijn bevindingen werden afgedaan als onbetrouwbaar, anders zou Tilburg ineens te veel monumentale bomen krijgen. De Stichting kreeg niet betaald voor de opdracht en moest Henk laten gaan omdat we hem niet meer konden betalen. Henk weigerde voor deze overheid nog langer belasting te betalen en dreigde in 2011 uit zijn appartement gezet te worden. Henk mocht in zijn appartement blijven, (want ja, je kunt niet iemand in een hutje laten wonen) maar de natuur rondom zijn flat verdween wel in de jaren daarna. Dus ging hij op zoek naar nog ongerepte natuur in Europa en fietste hij helemaal naar Spanje. Eenmaal terug in Tilburg sloeg het noodlot toe, kanker.

Zoals met alles in zijn leven sloeg hij zich er schrijvend, zingend en dichtend doorheen met verbluffende, relativerende humor. Ondanks alle tegenslagen is Henk altijd een prettig mens gebleven. De laatste maanden heeft Henk dan ook heel veel steun en liefde mogen genieten uit zijn directe omgeving. Henk werd wel eens weggezet als een onredelijke Don Quichot omdat zijn opofferingsgezindheid ons in verlegenheid bracht en velen van ons worden liever niet geconfronteerd met onze eigen verantwoordelijkheden. Ik kan alleen maar hopen dat Henk stierf in de wetenschap dat zijn leven hier op aarde van grote betekenis is geweest en dat zijn gedachtegoed onsterfelijk blijft net als onze geliefde Lindeboom.