Begroting 2026: Tilburg groeit

Traditioneel presenteert het stadsbestuur rond het eerste weekeinde in oktober de Begroting en de plannen voor het komende jaar. De Programmabegroting 2026 is vanaf nu te lezen. Op donderdag 6 en maandag 10 november zal de gemeenteraad weer over de begroting in debat gaan en deze officieel vaststellen.

Nieuw dit jaar is dat alle inwoners de gelegenheid krijgen om bij de gemeenteraad te komen vertellen wat ze van de begroting vinden. Dit kan op maandag 20 oktober en aanmelden hiervoor kan bij de raadsgriffie: stuur een e-mail naar raadsgriffie@tilburg.nl.

Woonlasten in de gemeente Tilburg

Het Tilburgse gemeentebestuur ziet zichzelf als een groep aanpakkers en doeners en presenteert met deze Programmabegroting de plannen om de ingezette koers vast te houden. Het is ook de laatste programmabegroting van dit college, want in maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De bedoeling is dat de laatste onderdelen uit het bestuursakkoord ‘Meer voor Elkaar’ gerealiseerd worden, inclusief de voorstellen die tijdens de bespreking van de Perspectiefnota zijn aangenomen.

Financieel gezien vormt deze begroting een gezonde en evenwichtige basis voor het volgende gemeentebestuur, zodat zij voldoende tijd krijgen om hun eigen keuzes te maken, terwijl noodzakelijke investeringen door kunnen gaan.

Levenskwaliteit

De gemeente Tilburg werkt met het principe van Brede Welvaart. Dit gaat verder dan alleen kijken naar geld of economische groei. Het doel is dat iedereen in Tilburg een hoge levenskwaliteit heeft, nu en in de toekomst, zonder dat dit ten koste gaat van anderen. Dit streven naar Brede Welvaart is opgebouwd rondom drie cruciale ‘voorraden’ of kapitalen die in evenwicht moeten zijn:

Het Sociale Kapitaal
Dit gaat over de menselijke kant van de stad: hoe mensen met elkaar omgaan, of ze gezond zijn, of ze veilig leven en of ze gelijke kansen hebben. De bedoeling is een sterke, veerkrachtige samenleving waar iedereen mee kan doen, zich thuis voelt, en waar de zorg en hulp goed geregeld zijn.

Het Economische Kapitaal
Dit gaat over het verdienvermogen van de stad: de bedrijven, de banen, de innovatie en de infrastructuur. De bedoeling is een bloeiende, toekomstbestendige economie die zorgt voor voldoende werkgelegenheid en welvaart voor de inwoners.

Het Ecologische Kapitaal
Dit gaat over de natuurlijke omgeving: de groene ruimte, de luchtkwaliteit, de biodiversiteit en de grondstoffen. De bedoeling is een groene en gezonde leefomgeving die bestand is tegen klimaatverandering en die duurzaam omgaat met energie en materialen.

Het belangrijkste uitgangspunt is dat deze drie kapitalen niet met elkaar mogen concurreren. Dit betekent dat als de economie groeit, dit niet mag leiden tot te veel vervuiling of het verlies van waardevolle natuur. Alle investeringen moeten dus in samenhang worden bekeken om te zorgen dat Tilburg in alle opzichten vooruitgaat.

232.000 Tilburgers

De stad is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Sinds 2022 is het inwoneraantal met bijna 6.000 mensen toegenomen en kwamen er ruim 4.000 huishoudens bij, vooral door mensen die zich in Tilburg vestigen. Dit maakt Tilburg een populaire stad, wat ook blijkt uit de goedbezochte culturele en sportieve evenementen. Er zijn netto meer dan 3.250 woningen aan de voorraad toegevoegd. Van alle mensen die in Tilburg komen wonen, komt slechts een fractie vanuit het buitenland: 6 op de 1000. (Bron: Tilburg in Cijfers)

Ook economisch gezien is de stad in ontwikkeling. Er kwamen ruim 11.000 banen bij en het aantal bedrijfsvestigingen steeg met meer dan 3.250. Daarnaast wordt Tilburg steeds duurzamer en groener. De CO2-uitstoot is met 13% verminderd, het energieverbruik daalde met 9% en het aandeel hernieuwbare energie is gestegen naar 13,5%. Ook wordt de stad groener gemaakt om beter om te gaan met klimaatverandering, zoals met de ontwikkeling van klimaatlandgoed Zwaluwenbunders.

Op sociaal gebied investeert de gemeente in een veerkrachtige samenleving. De veiligheid neemt toe, met een afname van geweldsplegingen en misdrijven tegen de openbare orde. Het gebruik van algemene voorzieningen in het sociale domein is met 4% gedaald. Hoewel het aantal kinderen dat jeugdhulp ontvangt een lichte stijging laat zien, is het aantal jongeren onder jeugdbescherming gedaald.

Tilburg voor de toekomst.

Tilburg moet klaar zijn voor de toekomst, met een enorme focus op groei en duurzaamheid. Het gaat hierbij om een allesomvattende verandering van hoe de stad eruitziet en functioneert. Het meest concrete doel is het bouwen van 25.000 tot 31.000 nieuwe woningen in de komende 15 jaar.

Er is een gigantische vraag naar betaalbare woningen voor allerlei groepen mensen, van studenten en starters tot gezinnen en ouderen. Dit komt vooral doordat steeds meer mensen alleen wonen en doordat er in de periode 2012 – 2023 veel te weinig woningen zijn gebouwd. Dit komt weer doordat de sociale woningbouwstichtingen een extra belasting moesten betalen – de verhuurdersheffing – , waardoor er te weinig geld overbleef voor de bouw van woningen. Er is dus een forse inhaalslag nodig om het opgelopen tekort aan woningen bij te bouwen. De gemeente wil ervoor zorgen dat mensen die in Tilburg willen wonen, dit ook kunnen.

Als de stad met tienduizenden woningen groeit, moet de rest van de stad meegroeien om leefbaar te blijven.

De gemeente wil dat de stad niet alleen groter wordt, maar ook beter. Dat betekent investeren in nieuwe, slimme bedrijven en technologieën, goede scholen, winkels, zorg en recreatiemogelijkheden.
Meer mensen betekent ook meer verkeer. Het mobiliteitssysteem – de wegen, het openbaar vervoer, fiets- en wandelpaden – moet aangepast worden zodat de stad bereikbaar en leefbaar blijft. Dit gaat vaak gepaard met het stimuleren van de fiets en het openbaar vervoer boven de auto.

Klimaat klaar voor de toekomst

De transitie is ook een kans om de stad duurzaam en veilig te maken voor de veranderende weersomstandigheden, zoals langere periodes van droogte of juist extreme regenval. Dit betekent dat de stad ‘klimaatadaptief’ wordt gemaakt. Er wordt geïnvesteerd in meer groen (parken, bomen) en in slimme wateropvangsystemen. Groen zorgt voor koeling op hete dagen; robuuste waterstructuren zorgen ervoor dat bij hevige regen het water goed kan worden afgevoerd of tijdelijk opgevangen, zodat er minder wateroverlast is.

Stilstand is geen optie

Het gemeentebestuur is heel duidelijk over het belang van deze enorme investering en transformatie. Als Tilburg nu niet investeert in woningen, voorzieningen en een moderne economie, zal de stad op termijn gaan krimpen. Zonder aanbod voor nieuwe bewoners en bedrijven verliest de stad aantrekkingskracht en loopt de bevolking terug, wat de leefbaarheid schaadt. Grote en groeiende steden zijn financieel gezonder. Als Tilburg de investeringen nu uitstelt, verliest het aan economische kracht en inkomsten, wat op de lange termijn tot financiële problemen leidt voor de hele gemeentelijke huishouding.

Liever voorkomen dan genezen

De gemeente Tilburg verandert de manier waarop zij inwoners ondersteunt en zorg biedt. De nieuwe aanpak is gebaseerd op het principe van omdenken: in plaats van te wachten tot problemen groot zijn en dure, specialistische zorg nodig is, wordt ingezet op het voorkomen van problemen.

De gemeente wil mensen en gezinnen vroegtijdig de juiste ondersteuning bieden om te voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grote en complexe zorgvragen. Bijvoorbeeld: In plaats van pas in te grijpen bij zware psychische problemen bij jongeren, wordt er al in de wijk ondersteuning geboden aan gezinnen die met lichte stress of opvoedingsvragen kampen.

Met ‘een gezonde basis’ wordt bedoeld het netwerk van hulp en ondersteuning dat direct beschikbaar is in de buurt, zonder dat er eerst een formele aanvraag bij de gemeente nodig is. Het doel is het organiseren van sterke buurten en wijken waar mensen elkaar helpen (‘samenredzaamheid’), en waar basisvoorzieningen zoals buurthuizen, sportclubs en wijkcentra een rol spelen in het welzijn. De gemeente faciliteert dit netwerk om ervoor te zorgen dat mensen zelfstandiger kunnen zijn (‘zelfredzaamheid’).

Deze nieuwe aanpak wordt uitgevoerd op wijkniveau, met behulp van de Wijkzorgteams. Door per wijk en buurt de problemen en oplossingen te bekijken, zijn de professionals van de Wijkzorgteams dichtbij de inwoners. Ze kennen de buurt, de mensen, de informele hulpnetwerken en de specifieke problemen die daar spelen. Hierdoor kunnen ze sneller en effectiever lichte hulp bieden en problemen voorkomen

De gemeente erkent dat deze omschakeling in het begin extra geld kost, wat ook wel wordt uitgedrukt als “kosten gaan voor de baat uit”. Er moet in het begin geïnvesteerd worden in de Wijkzorgteams en in het opbouwen van die gezonde sociale basis in de buurten. Hierdoor zullen er minder mensen de meest dure, specialistische zorg (zoals langdurige, individuele jeugdzorg of zware Wmo-ondersteuning) nodg hebben. Door de vraag naar deze gespecialiseerde en kostbare zorg te verkleinen, kunnen de totale zorgkosten op termijn worden beperkt.

Financieel gezond

De begroting is sluitend voor 2026 en loopt op de langere termijn, naar 2029, nagenoeg sluitend. De gemeente zorgt voor voldoende geld in reserves om deze twee grote transities te kunnen financieren. Dit leidt er wel toe dat het eigen vermogen de komende jaren daalt en de schuld stijgt.

Het gemeentebestuur is er stellig van overtuigd dat deze investeringen goed zijn voor de stad. Ze zorgen ervoor dat Tilburg meer geld kan verdienen en dat ze maatschappelijk gezien veel opleveren, bijvoorbeeld door een betere leefomgeving of gezondere inwoners. Dit alles zorgt ervoor dat Tilburg ook in de toekomst een plek blijft waar het goed leven is, met voldoende welvaart en welzijn voor iedereen.