Participatiesamenleving: Burgerkracht als antwoord op tekort van 7,9 miljoen?

Maandag 2 februari in de raadscommissie Sociale Stijging waren de kosten van de Drie Transities (ook al vaak 3D’s genoemd) een belangrijk onderwerp van discussie. Met de 3D’s, de transities wordt bedoeld dat de Jeugdzorg, Wmo/AwbZ -zorg  en Participatiewet (uitkeringen en werkgelegenheid) met ingang van 1 januari dit jaar onder verantwoordelijkheid van de gemeenten vallen.

Naar deze verandering is jarenlang toegewerkt door de politiek, en in het kielzog hiervan de vele maatschappelijke organisaties die ermee te maken hebben. En niet alleen de manier van werken moet anders, het moet nu ook met fors minder geld. En hoewel de aanloop lang was, werd pas heel kort voor aanvang duidelijk dat de Rijksoverheid er veel minder geld voor over heeft dan was gedacht. De verwachting was dat het tekort (voor Tilburg én regio) zou kunnen oplopen tot 5,7 miljoen euro, maar nu is de verwachting dat dit zelfs 7,9 miljoen euro zou kunnen worden. En er is een noodpot gemaakt, een ‘egalisatie-reserve’ van 15 miljoen euro, voor als het echt misgaat, om noodzakelijke kosten mee af te dekken. Maar die is echt voor ‘nood’ bedoeld en mag niet zomaar worden gebruikt. Orkun Baytemir (PvdA) maakte er een punt van dat vernieuwingen nog niet van de grond komen. De vernieuwing in de zorg en in de sociale sector in het algemeen wordt volgens hem steeds wel genoemd als middel om de kosten te verlagen, maar wordt steeds vooruitgeschoven. “Een reserve maken kan, maar het moet komen van beleid, nieuwe aanpak, preventief zijn. Op dat punt wordt voortdurend alles vooruit geschoven. Wat is het zich hier op en wanneer komen er plannen die we ook echt gaan uitvoeren? Snel aan de gang met nieuw beleid. Het geduld begint op te raken, we wachten steeds op een volgend overleg en een volgende monitor, terwijl de gaten oplopen. Ik ben constructief kritisch maar vind het allemaal wel erg lang duren, we hebben budget, visies en uitgangspunten, wanneer komt nou de concrete invulling?”

Deze concrete invulling vond twee dagen later plaats in wijkcentrum In De Boomtak, dat sinds enkele weken eigendom is van de wijk Bomenbuurt-Noordhoek. Tijdens een netwerklunch waarbij medewerkers en vrijwilligers diverse organisaties aanwezig waren presenteerde Wendy Dupree van het Toegangsteam Midden-Zuid hoe al die organisaties met elkaar zullen gaan samenwerken om mensen in de wijk de juiste hulp en ondersteuning te geven.

Ongeveer vijftig mensen van onder andere wijkraad Noordhoek, wijkcentrum In De Boomtak, zorginstelling Thebe, Maatschappelijk Werk (IMW), woningstichtingen Breburg en TBV, Stadstoezicht, gemeentelijke afdeling Veiligheid en Wijken, de wijkregisseur, basisschool de Vuurvogel en diverse medische praktijken uit de wijk waren naar deze bijeenkomst gekomen met als doel om met elkaar samen te werken. En natuurlijk het pas opgericht Sociaal Centrum, gevestigd in het wijkcentrum, dat zich geheel belangeloos inzet om vraag en aanbod uit de wijk aan elkaar te verbinden via activiteiten. Hier viel wel op dat stichting Sociale Energy (Repair Cafe, Energy Garden, PC-ReStart en Energy Cafe) met ongeveer 90 vrijwilligers gevestigd in het wijkcentrum en de diverse ondernemers in de wijk niet waren uitgenodigd. “Tja, niet aan gedacht, doen we volgende keer.” was een reactie hierop van een van de deelneemsters.

Tilburg is opgedeeld in 11 gebieden en elk gebied heeft één toegangsteam. Het team Midden-Zuid is er daar een van en bestaat uit 13 professionals uit verschillende organisaties, onder andere: GGD, IMW, Centrum Werk en Inkomen (sociale dienst) en Loket Z. Dit toegangsteam werkt nauw samen met de huisartsenpraktijken in de wijk. Iemand met een hulpvraag kan bij elk van deze organisaties terecht en wordt meteen in contact gebracht met de juiste persoon om een antwoord te vinden op de vraag. Via het toegangsteam, dat wekelijks bij elkaar komt om te overleggen, wordt deze juiste persoon gevonden.

Op de website T-Helpt.nl is een overzicht te vinden van alle organisaties in Tilburg die zijn aangesloten bij de 11 toegangsteams en waar antwoorden op vragen te vinden zijn.

Het Sociaal Centrum

Lidy van Ham, één van de initiatiefnemers van Het Sociaal Centrum gaf een presentatie van deze nog vrij nieuwe organisatie. Ruim een jaar geleden sloot zij zich, met veel ervaring in de hulpverlening, aan bij het Repair Café 013. Het Repair Café van stichting Social Energy, waar mensen naartoe komen om spullen te repareren, gaf haar het idee: “waarom dan niet ook relaties repareren?” Hieruit ontstond het idee dat er veel behoefte is aan samenhang, verbinding, elkaar helpen en zelf uit eigen kracht met wijkbewoners activiteiten organiseren. Het Sociaal Centrum gaat er van uit dat iedereen ‘iets’ kan, een talent heeft en dat er sprake moet zijn van wederkerigheid: mensen willen iets halen en iets brengen. Er is behoefte aan een huiskamer van de wijk, die als startpunt van initiatieven kan dienen.

Uit een enquête die werd gehouden op de dag dat wijkcentrum In De Boomtak dienst deed als stemlokaal voor de gemeenteraadsverkiezingen, en waaraan ruim 700 wijkbewoners deelnamen, bleek bovendien dat mensen veel aan te bieden hadden, maar dat de vraag achter bleef. Nog altijd vinden mensen het volgens Lidy heel moeilijk om iets te vragen aan een ander. Via wijkactiviteiten, zoals wandelingen en de wekelijkse spelletjesmiddag en formulierenhulp, wil Het Sociaal Centrum bereiken dat meer mensen uit de wijk elkaar leren kennen, waardoor het makkelijker wordt om elkaar iets te vragen.

Tot slot vroeg Lidy haar gehoor om de post-it briefjes die op de tafels lagen te gebruiken om op te schrijven hoe deelnemende eerstelijns hulpverleners en het Sociaal Centrum voor elkaar zouden kunnen gaan betekenen. Bijvoorbeeld met de zoektocht naar meer publiciteit, menskracht en geld.