Grote tentoonstelling Sigmar Polke in De Pont Museum

Van 20 september 2026 tot en met 28 februari 2027 organiseert De Pont Museum in Tilburg de tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleuren. Het is voor het eerst sinds 1992 (destijds in het Stedelijk Museum Amsterdam) dat er in Nederland een grootschalig overzicht te zien is van de Duitse kunstenaar Sigmar Polke (1941–2010).

De expositie is ontwikkeld in samenwerking met de Anna Polke-Stiftung. Er zijn meer dan vijftig werken te zien uit de periode van de jaren tachtig tot en met de late jaren 2000. De focus ligt op Polkes experimentele gebruik van kleur, pigmenten en ongebruikelijke schildermaterialen.

Kapitalistischer Realismus

In de jaren zestig richtte Polke samen met Gerhard Richter het Kapitalistischer Realismus op. Dit was een satirische reactie op de Amerikaanse popart en het Socialistisch Realisme. Polke schilderde alledaagse voorwerpen zoals sokken, worstjes en plastic bakjes om kritiek te uiten op de consumptiemaatschappij en het kapitalisme.

In zijn schilderijen imiteerde hij ook de rasterpunten van de gedrukte media. Hiermee stelde hij vragen over de waarde van beelden, reproducties en de grens tussen echt en onecht.

Athanor
Een reis naar Australië, Papoea-Nieuw-Guinea en Zuidoost-Azië in 1980-1981 vormde een belangrijk keerpunt in Polkes werk en veranderde zijn kijk op kleur. In 1986 presenteerde hij in het Duitse paviljoen op de Biënnale van Venetië de installatie Athanor, waarvoor hij de Gouden Leeuw ontving. Onderdeel hiervan was een wandschildering die reageerde op de luchtvochtigheid en daardoor veranderde van roze naar blauw.

Materiaalexperimenten

In latere decennia richtte Polke zich op intensieve materiaalexperimenten in schilderkunst, fotografie en grafiek:

• Hij werkte op uiteenlopende ondergronden, zoals textiel, en gebruikte vernis, hars, chemicaliën, giftige stoffen en meteorietpoeder.
• Hij accepteerde en gebruikte het onvoorspelbare gedrag van deze stoffen in het uiteindelijke beeld.
• Fouten bij het drukken benutte hij om unieke varianten van een afbeelding te maken.
• Eind jaren tachtig begon hij het kopieerapparaat te gebruiken om beelden te vervormen en te reproduceren.

Werken uit Nederlandse en internationale collecties
Voor deze tentoonstelling worden voor het eerst belangrijke werken van Polke uit Nederlandse musea samengebracht:

• Stedelijk Museum Amsterdam: de achtdelige serie Farbtafeln (1986/87 en 1992) en Radioaktiver Abfall (1992).
• Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam): de driedelige reeks Werkgruppe I: Das war schon immer so!, Werkgruppe II: Das hebben wir noch nie so gemacht! en Werkgruppe III: Da könnte ja jeder kommen! (1982).
• Van Abbemuseum (Eindhoven): Goldklumpen (1982).
• De Pont Museum (Tilburg): de vierdelige reeks Hermes Trismegistos I–IV (1995).

Daarnaast zijn er bruiklenen te zien uit musea en particuliere collecties uit onder meer Duitsland, Frankrijk en Engeland. Veel van deze werken worden voor het eerst in Nederland getoond.

Samenwerking en context
De tentoonstelling maakt deel uit van het internationale project Sigmar Polke: Athanor NOW van de Anna Polke-Stiftung, waarin veertig jaar na de Biënnale van Venetië opnieuw onderzoek wordt gedaan naar deze periode uit Polkes oeuvre. Het project wordt financieel ondersteund door de Thomas en Doris Ammann Foundation uit Zürich.

De curatoren van de tentoonstelling zijn Kathrin Barutzki (Anna Polke-Stiftung), Martijn van Nieuwenhuyzen en Maria Schnyder (De Pont Museum).

Afscheid directeur
Deze tentoonstelling markeert, samen met de gelijktijdige presentaties van Matthew Monahan en Wagner & De Burca, het afscheid van Martijn van Nieuwenhuyzen als directeur van De Pont Museum per 1 oktober 2026.