Thomas Schütte met grote tentoonstelling naar De Pont

Na ruim veertig jaar realiseert kunstenaar Thomas Schütte zijn drie architectuurmodellen uit de legendarische Westkunst-tentoonstelling (1981) voor het eerst op ware grootte. Dit najaar toont De Pont museum Schiff, Bühne en Kiste, van deze kernkunstenaar uit de collectie in de grote zaal van de voormalige wolspinnerij en nodigt de bezoeker uit trappen te beklimmen, op het toneel te staan of zich juist af te zonderen.

Schütte heeft de afgelopen vier decennia een van de meest toonaangevende en tegelijkertijd ongrijpbare oeuvres in de hedendaagse kunst opgebouwd. De Westkunstmodelle staan aan het begin van dit oeuvre, alsook van deze tentoonstelling die een overzicht biedt van zijn architectuurmodellen sinds de jaren tachtig. De architectuurmodellen vormen een schakel in het hyper diverse werk van Schütte: ze verenigen in geconcentreerde vorm de uiteenlopende uitingsvormen en thema’s die zijn praktijk kenmerken.

Terug naar het verleden naar de ‘Westkunst. Zeitgenössische Kunst’. Dat was een  overzicht van de westerse moderne kunst in Keulen in 1981. Naar aanleiding van een uitnodiging aan de destijds jonge Schütte hieraan deel te nemen, maakte hij drie ontwerpen (Schiff, Bühne en Kiste). Die werken konden bij gebrek aan tentoonstellingsbudget niet worden uitgevoerd, waarna hij ze als kleine schaalmodellen op tafels presenteerde. Onverwacht vormde dit de aanzet voor decennia aan experimenten met het architectuurmodel. Schütte vond in deze vorm de ontsnapping uit de conceptuele kunst: een model is enerzijds een voorstel voor iets dat er (nog) niet is en tegelijkertijd een tastbare sculptuur op een sokkel.

Naast de drie indrukwekkende Westkunstmodelle op grote schaal biedt de tentoonstelling een uitgebreid overzicht van Schüttes architectuurmodellen, met essentiële werken als Ferienhaus für Terroristen, One Man House en Mein Grab in de aangrenzende wolhokken en zalen. Hoewel sommige van zijn modellen inmiddels werkelijk als gebouw zijn uitgevoerd (zoals zijn eigen museum de Skulpturenhalle in Neuss, vlakbij Düsseldorf), heeft de kunstenaar nooit gestreefd naar een carrière als architect. De modellen zijn voor Schütte een metafoor voor zijn eigen – ironische en niet altijd vrolijke – blik op de samenleving en kunstwereld. Zo zien we een grafmonument in de vorm van een huis, talloze bunkers, hutten, studio’s, kelders en eenpersoonshuizen waarin je je ongestoord kunt terugtrekken.

Het werk van Schütte staat in het teken van de eindeloze vrijheid in zijn onderzoek en nieuwsgierigheid naar vorm, materiaal en kleur. Na ruim veertig jaar resoneert het oeuvre van de kunstenaar nog steeds en blijven de schaalmodellen de verbeelding prikkelen. Al lopend door de tentoonstelling transformeert de bezoeker van reus bij een poppenhuis plots naar gebruiker van een gebouw. Door Schiff, Bühne en Kiste nu uit te voeren krijgt de materie opnieuw bestaansrecht en biedt Schütte een unieke ervaring waarmee hij je blik op de wereld even naar zijn hand zet.

Martijn van Nieuwenhuyzen, directeur De Pont museum licht toe: “Een van de eerste kunstenaars die ik opzocht toen ik vier jaar geleden in Tilburg begon was Thomas Schütte. De Pont heeft één van de beste collecties van Schütte in Europa en ik ben sinds de jaren tachtig een bewonderaar van zijn werk. Gezeten in de keuken van zijn huis in Düsseldorf kwamen we te spreken over projecten die hem na aan het hart liggen, maar die door omstandigheden nooit gerealiseerd waren. Al snel leidde het gesprek naar de drie Westkunstmodelle die een draaipunt in zijn vroege oeuvre vormen. De som was snel gemaakt: ik nodigde Schütte ter plekke uit om de Westkunstmodelle alsnog 1 op 1 te realiseren in het museum dat vanaf het begin een soort van thuis voor hem is: De Pont.”

Thomas Schütte  1954, Oldenburg (D)
Woont en werkt in Düsseldorf (D)

Thomas Schütte studeert van 1973 tot 1981 aan de Kunstakademie Düsseldorf, met onder anderen Gerhard Richter (1932) als docent. In 1994 verwerft De Pont museum voor het eerst een werk van zijn hand. Sindsdien behoren de werken zonder titel (United Enemies) (1994), Großer Respekt (1994), Große Geister (nrs 4, 5 (1997) en nr 14 (1998) en Steel Woman III (1998) tot de kernkunstwerken van de verzameling van het museum. In 1998 presenteert De Pont een tentoonstelling over Schüttes beelden, fotowerken en tekeningen en in 2006 volgt een tentoonstelling over zijn werken op papier. Onlangs verwierf het museum de schildering op papier Melonen (1986) uit de serie Obst und Gemüse.

De tentoonstelling Westkunstmodelle 1:1 gaat op 16 september 2023 van start en duurt tot en met 28 januari 2024