Van werkzoekend naar inkomenszoekend

Deze publicatie is het vervolg op: “Het is geen straf” van 1 november 2016.

Sinds de hartenkreet die ik publiceerde op 11 november 2016 is er veel gebeurd. “Openheid van zaken is hard nodig, want alleen dan ontstaat de ruimte om de uitdaging aan te gaan en zaken te verbeteren.” schreef ik en daar sta ik nog steeds achter. Inmiddels heb ik wel geleerd, dat wanneer je een bezwaarprocedure begint tegen de gemeente, het niet zo slim is om hierover tot in detail te publiceren, omdat dit een succesvolle procedure in de weg kan zitten. Hoe zeer het me ook spijt.

Er is echter meer aan de hand.

Help! Ik krijg een traject…
Wie vanuit de Participatiewet een uitkering krijgt moet meewerken aan het vinden van betaald werk. Dat is bekend.
Maar, dat wil nog niet zeggen dat je machteloos bent als je naar een re-integratietraject wordt gestuurd, terwijl je vindt dat dit voor jou niet de juiste route is.
Bezwaar
Zodra je de brief ontvangen hebt waarin het besluit staat dat je op traject gaat, kun je bezwaar maken. Hiervoor heb je zes weken de tijd. Dit lijkt veel, maar handel zo vlug mogelijk. Doe dat niet in je eentje, maar neem een advocaat in de arm. Dit kost je weliswaar tijd en energie, maar indien je een advocaat kiest van het Advocatencollectief Tilburg kost het je geen geld, want de ‘eigen bijdrage’ wordt vergoed via de Bijzondere Bijstand.
Maatwerk
Het belangrijkste punt dat je hebt is maatwerk. Hoe beter je kunt aantonen en/of aannemelijk maken dat er geen of te weinig maatwerk is toegepast, hoe meer kans dat je je bezwaar wint. .

Sinds de financiële crisis in 2008 zijn intrede deed, zijn veel betaalde banen verdwenen vanwege bezuinigingen. Voor een groot deel betrof dit banen bij maatschappelijke organisaties; stichtingen en verenigingen met een sociaal en/of maatschappelijk nut en doelstelling.

Maar enkel het wegbezuinigen van banen, wil nog niet zeggen dat het werk vanaf dat moment niet meer nodig was. Integendeel. Deze banen, dit noodzakelijke werk is onder meer terug te vinden op deze vacature-website, bijvoorbeeld. Nog steeds zijn er activiteitenbegeleiders, chauffeurs, administratief medewerkers en netwerkbeheerders nodig, maar dan niet als betaalde baan maar als vrijwilligerswerk. Dit noodzakelijke werk wordt voor een belangrijk deel gedaan door mensen die geen betaalde baan hebben en van een uitkering moeten leven.

Op het moment en sinds pakweg de zomer van 2016 blijkt dat Werk & Inkomen een groep uitkeringsgerechtigden uitnodigt voor een re-integratietraject die uit mensen bestaat die heel actief zijn in de stad. Juist de mensen, de vrijwilligers die hun tijd, energie en bevlogenheid steken in in het noodzakelijke werk bij maatschappelijke organisaties in de stad. Het werk dat wel gedaan, maar niet betaald wordt. Bij organisaties die in veel gevallen subsidie ontvangen van de gemeente omdat ze belangrijk werk doen, omdat ze van waarde zijn voor de sociale structuren en noden van de Tilburgse samenleving.

Enerzijds is het begrijpelijk dat dit gebeurt. Deze mensen kosten een bijstandsuitkering, het uitkeringenbudget van de gemeente Tilburg schiet tekort en deze mensen zijn redelijk snel naar een betaalde baan te jobcoachen, althans zo is de verwachting, want deze banen zijn er nauwelijks. Het gaat vooral om ‘proefplaatsingen’ en tijdelijke contracten van drie tot hooguit zes maanden, waarvan vooral werkgevers profiteren in de vorm van loonkostensubsidies. Na afloop van deze contracten keer de werknemer weer terug in de bijstand en kan dan weer van voren af aan beginnen.

Anderzijds is de schade enorm, zowel sociaal als financieel. Want wanneer je deze hard werkende bijstandsgerechtigden weghaalt uit deze maatschappelijke organisaties, blijft het werk dat zij daar doen, liggen. Voor organisaties betekent dit een flinke schade aan hun continuïteit en het risico dat zij niet de resultaten kunnen behalen waarvoor zij in de eerste plaats subsidie hebben gekregen. Het maakt de sociale structuren, die zo waardevol zijn, kapot.

En voor een deel erkent Werk & Inkomen dit wel; voor mantelzorg bestaat namelijk een ontheffing. Dat is al iets, maar nog niet genoeg.

Zolang wij werk slechts als synoniem voor ‘geld verdienen’ beschouwen, mist re-integratie (letterlijk: ‘weer laten functioneren’) zijn doel. Immers: veruit de meeste mensen in de Participatiewet functioneren prima. Daarom moeten we werk gaan definiëren als ‘waarde toevoegen aan de samenleving’. Hieruit ontstaat het besef dat óók de mensen met een uitkering waarde toevoegen en dat zij derhalve niet werkzoekend zijn, maar inkomenszoekend.

Met andere woorden. Deze vrijwilligers in de Participatiewet hebben al werk. Wat zij niet hebben is een inkomen, behalve de uitkering waar zij uit moeten worden gejobcoached via een re-integratie traject. Het is daarom dat de re-integratie zoals we die nu kennen, zijn doel mist. Mensen zijn niet werkzoekend, maar inkomenszoekend.

Het is om die reden, dat ik ervoor pleit dat ‘we’ – samenleving én beleidsmakers – ons moeten inzetten om een manier te vinden waarop van dit noodzakelijke vrijwilligerswerk (weer) betaalde banen kunnen maken. Dan kunnen de mensen die dit werk doen hiermee doorgaan én uit de Participatiewet worden geholpen.