De komende verkiezingen: Experts Tilburg University aan het woord

De verkiezingen van 2025 komen eraan in een tijd van veel onzekerheid en sterke tegenstellingen. Nu het vertrouwen in de politiek laag is, wordt de druk groter om de grote problemen in ons land aan te pakken. Kiezen politici voor snelle, tijdelijke oplossingen, of durven ze te gaan voor een duurzame visie? Experts van Tilburg University delen hun inzichten over de belangrijkste verkiezingsonderwerpen.

Woningmarkt en hypotheekrenteaftrek

Econoom Florian Sniekers vindt het goed dat partijen de hypotheekrenteaftrek verder willen afbouwen. Dit zorgt voor een eerlijkere belastingen van huiseigenaren en huurders, kan de inkomstenbelasting verlagen (waar ook huurders van profiteren), en maakt het aantrekkelijker om te werken. Bovendien remt het de stijging van de woningprijzen. Toch denkt hij dat een hoger eigenwoningforfait de woningmarkt nog beter zou helpen.

Stikstofcrisis en milieu
Hoogleraar Herman Vollebergh benadrukt dat het stikstofdossier al jaren sleept, en dat het probleem niet alleen de natuur, maar ook onze eigen gezondheid schaadt. Hij pleit ervoor om de zaak snel uit de juridische impasse te halen met een frisse, integrale aanpak. Het draait om natuurherstel en een minder star regelsysteem. Boeren moeten weer perspectief krijgen, waarbij Denemarken als voorbeeld kan dienen.

Asielopvang
Onderzoeker Mariana Gkliati wijst op twee grote problemen: het nieuwe EU Asiel- en Migratiepact dat veel ruimte voor interpretatie laat, en de te grote focus op akkoorden met andere landen (externaliseringsbeleid). Dit beleid negeert vaak mensenrechtenschendingen en is juridisch, praktisch en financieel riskant. Veel politieke plannen zijn in strijd met internationale afspraken. Nederland moet verantwoordelijke keuzes maken voor veilige opvang en respect voor de rechtsstaat.

Veiligheid en defensie
Europese Defensiefinanciering: Hoogleraar Harald Benink stelt dat de hoge kosten voor defensie, waartoe NAVO-landen hebben besloten, deels moeten worden betaald met Europees schuldpapier (‘eurobonds’). Veel Europese landen (zoals Frankrijk) hebben financiële problemen en kunnen de benodigde investeringen niet zomaar ophoesten. Eurobonds kunnen de veiligheid van Europa garanderen.

AI en weerbaarheid: Hoogleraar Roy Lindelauf zegt dat Europa niet alleen in wapens moet investeren, maar vooral in kennis en kritisch vermogen. Kant-en-klare AI-systemen in het leger lijken veilig, maar wie de technologie niet grondig begrijpt en toetst, loopt een strategisch risico.

Vooroordelen over immigranten tegengaan
Sociaal psychologe Judit Kende stelt dat een inclusiever integratiebeleid het beste werkt. Dit betekent: immigranten gelijke rechten geven en zorgen voor gelijke toegang tot voorzieningen. Inclusief beleid vermindert vooroordelen, helpt immigranten gemakkelijker werk vinden en creëert betere relaties tussen mensen met en zonder migratie-achtergrond. Exclusief beleid vergroot juist de spanningen in de samenleving.

Zorg en het eigen risico

Gezondheidseconoom Martin Salm waarschuwt dat het afschaffen van het eigen risico te duur is. Het kost miljarden, verhoogt de premies en zet de zorg verder onder druk. Hij pleit voor hervorming, zoals het uitbreiden van de gemeentepolis voor lage inkomens en het maximeren van het eigen risico per behandeling. Zo blijft men kostenbewust, maar wordt het systeem eerlijker en gezonder op de lange termijn.

Polarisatie en stemhulpen
Polarisatie: Hoogleraar Juliette Schaafsma roept middenpartijen op om een duidelijk eigen verhaal te hebben en niet de taal en standpunten van populistische partijen over te nemen. Ook de media moeten meer ruimte bieden voor echte inhoudelijke discussie.

Stemhulpen: Docent Naomi Kamoen waarschuwt dat stemhulpen niet altijd een accuraat advies geven. Gebruikers die stellingen niet goed begrijpen, vullen vaak een neutraal antwoord in. Advies: lees de verkiezingsprogramma’s en praat erover. De onderzoekers werken aan een chatbot die moeilijke begrippen in stemhulpen uitlegt.