Destijds: 1989 Scotland the Brave

Op 27 oktober 1989, exact 45 jaar na de bevrijding van Tilburg, werd het monument ‘Scotland the Brave’ onthuld om de Schotse bevrijders te eren. Fotograaf Rien Siers schoot deze foto net na de onthulling van het beeld.

De bevrijding van Tilburg
Op 27 oktober 1944 speelde de 15th Scottish Division, onder leiding van generaal-majoor Sir Colin Muir Barber, een cruciale rol bij de bevrijding van Tilburg. Samen met de Prinses Irene Brigade vielen de Schotten de bezetter aan vanuit zuidoostelijke richting (Hilvarenbeek). Doordat Engelse troepen vanuit het noordoosten naderden, dreigde de Duitse bezetter ingesloten te raken en trok deze zich terug richting Dongen.

Omdat de Schotten niet direct op de hoogte waren van deze Duitse aftocht, openden zij een zwaar spervuur op de wijk Broekhoven, met veel burgerslachtoffers tot gevolg. Een Tilburger wist in een gevechtspauze met een witte doek naar de Schotse linies te lopen. Ondanks een taalbarrière — het woord ‘Dutchman’ zorgde even voor verwarring door de klankovereenkomst met het Tilburgse ‘Döts’ (Duits) — wist hij duidelijk te maken dat de bezetter verdwenen was, waarna de Schotten het centrum binnenkwamen.

Initiatief en symboliek
Lange tijd lag de nadruk bij herdenkingen op de Prinses Irene Brigade, die in 1955 een monument kreeg. Na historisch onderzoek door de heemkundekring ‘Tilborch’ (Piet van Beurden en Harrie Vereijken) bleek echter dat de Schotten de stad als eerste bereikten. Het initiatief voor een Schots monument werd in 1984 door Heemkundekring Tilborch gestart en later overgenomen door de Stichting tot Onderzoek van de Culturele en Historische Ontwikkelingen (Sochot).

Het bronzen kunstwerk is ontworpen door de Tilburgse beeldhouwer Frans Broers (1934-1993). Het verbeeldt een Schotse doedelzakspeler (Bagpiper) op een granieten sokkel. De doedelzakspeler staat symbool voor de traditie van Schotse regimenten; doedelzakspelers maakten grote indruk op de inwoners toen zij daags na de bevrijding op 28 oktober 1944 optraden. Voor het beeld stond Willy McVean model, destijds voorman van de Tilburgse doedelzakband Dutch Pipes & Drums.

Het Monument heden ten dage
Op de granieten sokkel bevindt zich een plaat met de titel Scotland the Brave, de namen van de veertien betrokken Schotse legeronderdelen en een afbeelding van een heraldische leeuw. De officiële naam volgens de gemeente is nu: “Monument 15th Scottish Division”

Het monument stond aanvankelijk voor het stadhuis. Na enkele verplaatsingen vond het in 2017 zijn definitieve plek in het Vrijheidspark, tussen het Koningsplein en de Bisschop Zwijsenstraat. Elk jaar vindt hier op 27 oktober een herdenking plaats uit dankbaarheid voor de Schotse bevrijders. Niet iedereen is blij dat prominente beelden in de stad hun publieke plaats hebben verloren en zijn ‘verstopt’ in een parkje.