Het financiële ravijn komt in Tilburg een jaar later

Vanaf 2026 zullen gemeenten in Nederland te maken krijgen met aanzienlijke financiële problemen, voornamelijk als gevolg van beslissingen van het kabinet Rutte IV. Tot en met 2025 ontvangen gemeenten nog redelijk veel geld van het Rijk, maar vanaf 2026 zullen deze inkomsten drastisch dalen van 137 euro naar 47 euro per inwoner. Aangezien Tilburg een rijke gemeente is, kan de stad redelijk wat tegenslagen opvangen, maar als er niks verandert zal ook Tilburg vanaf 2027 te weinig geld krijgen om alle beleid uit te voeren. Dit heeft enorme gevolgen voor de toekomstige begrotingen van gemeenten en heeft daarom de naam ‘financieel ravijn’ gekregen. 

De problemen worden veroorzaakt doordat het kabinet Rutte IV besloten heeft om na 2025 de financiële steun aan gemeenten sterk te verminderen. Gemeenten zien hun inkomsten tot 2025 stijgen dankzij hogere bijdragen uit het gemeentefonds, maar vanaf 2026 zullen deze inkomsten drastisch verminderen. Dit betekent dat gemeenten vanaf 2026 fors moeten bezuinigen en de uitgaven nauwlettend moeten beheren.

Een jaar uitstel
Over deze situatie worden al langere tijd gesprekken gevoerd tussen de gemeenten (VNG – Vereniging van Nederlandse Gemeenten) en het Rijk. Maar door de val van het kabinet Rutte IV in juli dit jaar, zijn deze onderhandelingen stil gevallen en kunnen pas weer verder worden gevoerd als er weer een nieuw kabinet is. Dit kan zomaar nog een jaar duren als na de verkiezingen van 22 november 2023 weer een maandenlange formatie volgt. En al die tijd zal er geen duidelijkheid komen over hoeveel geld de gemeente zal hebben. 

Hoewel de problemen al geruime tijd bekend zijn, is er nog geen duidelijke oplossing gevonden. Gemeenten kunnen momenteel alleen met scenario’s werken om te anticiperen op de financiële onzekerheid. Het jaar 2026 is een toetsjaar voor provinciale toezichthouders op gemeentefinanciën, wat betekent dat gemeenten die geen sluitende begroting hebben, onder verscherpt toezicht kunnen komen te staan. Dit brengt extra uitdagingen met zich mee voor gemeenten, die gedwongen worden om hun financiën te beheren in een periode van grote onzekerheid en bezuinigingen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) dringt aan op meer zekerheden om te voorkomen dat gemeenten “op slot” gaan door deze financiële problemen.