Trias Politica – scheiding der machten: uitvoerend, wetgevend, rechterlijk én commercie

In de Trias Politica, de scheiding der machten, ooit vastgelegd door de Franse filosoof en politiek theoreticus Charles Montesquieu (1689-1755) en voor de Nederlandse grondwet vrijelijk wat aangepast door de Nederlandse politicus Johan Thorbecke die in 1848 de nieuwe Nederlandse Grondwet schreef, horen de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht strikt gescheiden te zijn. (Bron: Historiek.net)

Dat hier nog een machthebber ontbreekt wordt dezer dagen aangetoond in het debat over de verbouwing van Stadskantoor 1, het Tilburgse stadhuis. De commerciële macht. Het Tilburgse stadsbestuur wil zo verschrikkelijk graag dat er winkels onder in het pand komen, dat zij het steeds luider wordende protest van een groeiende groep Tilburg hardnekkig negeert en er niet voor terugdeinst om het laatste groen in de omgeving te slopen voor staal, beton en glas.

Maar er is meer… Je kunt houden van beton, glas en staal, en je kunt een hekel hebben aan bomen, die vervelende blaadjes laten vallen en waar vogels in zitten die op de stoep poepen. Dat kan en dat mag, over smaak valt immers te twisten.

Wat hier in het gedrang komt is zowel de al eeuwen geprezen scheiding der machten én de wettelijk vastgelegde eed voor politici, waarin zij beloven of zweren zonder last of ruggespraak te handelen. En stel je voor, dat we ook de rechtbanken van winkels gaan voorzien, en alle andere overheidsgebouwen, provinciehuizen en niet in de laatste plaats: het Binnenhof!

Want ook het Binnenhof krijgt de komende jaren een renovatie, geschatte kosten: een half miljard… 500 miljoen euro gaat dat grapje de belastingbetalers kosten. Je zou er desondanks toch niet aan moeten denken, dat het Nederlandse parlement, om deze kosten te dekken, besluit om dan maar winkels op de begane grond van het Binnenhof toe te laten?

Stel je voor: Blokker, Primark, Albert Heijn en Bakker Bart in de plint… Ik denk dat zelfs de Verenigde Naties zou ingrijpen, omdat zoveel vernietiging van cultuur-historische waarde absoluut niet door de beugel kan. Maar ook wordt de politiek dan afhankelijk van de commercie die haar financiert. Of bedoelde voormalig minister president Jan-Peter Balkenende dat met zijn V.O.C.-mentaliteit? Van een onkreukbare CDA-er met een hart voor traditie en historische waarde, kán hij dat toch niet bedoeld hebben?

Toch vindt het Tilburgse college, met CDA en D66 voorop, schoorvoetend en gemuilkorfd gevolgd door de SP en GroenLinks, dat dit in Tilburg wel kan. Natuurlijk, het Tilburgse Stadskantoor is nog lang niet zo oud als het Binnenhof en lang niet zo pittoresk…. maar daar gáát het dus niet om. Het gaat om het scheiden der machten.

Wetgevende macht, rechterlijke macht en controlerende macht moeten we zoveel mogelijk uit elkaar houden, dus de commerciële macht ook. En dat betekent dat die machten niét bij elkaar in één gebouw thuishoren. Overheidsgebouwen, gerechtelijke gebouwen en commerciële gebouwen huisvesten verschillende machten, die nooit met elkaar vermengd mogen worden, anders kan ook van ‘zonder last of ruggespraak’ geen sprake meer zijn en worden de wortels van de democratie echt ondermijnd.