Elf Struikelstenen ter nagedachtenis aan Joodse Tilburgers

Op zondag ochtend 5 februari 2017 heeft de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, bedenker van dit project, opnieuw  elf struikelstenen geplaatst ter nagedachtenis aan Joodse Tilburgers die de Holocaust tijdens de tweede wereld oorlog niet overleefden. In Tilburg werden eerder al zestien struikelstenen gelegd. In de hele wereld liggen er al 60.000 struikelstenen. De Elf struikelstenen zijn geplaatst in de Helga Deentuin, in de Oranjestraat nabij de ingang van de Emmapassage en bij de bibliotheek op het Koningsplein. Ze markeren dan de plekken waar deze mensen ooit woonden.

Elf Joodse Tilburgers, ze woonden in Tilburg: de Joodse Herta Gottschalk en haar dochter Elise Hollander; de twee zussen Magdalena en Paulina Hollander en hun broer Salomon Hollander; de zussen Amalia Adelberg-Hartog en Sebilla Hartog; en het echtpaar Joseph en Paulina Gompers-Hollander en hun jonge kinderen Anna Gompers en Maria Anna Catharina Gompers. Ze woonden midden in de stad, in de zogeheten Koningswei en net daarbuiten, maar door reconstructie van de stad zijn hun huizen en zelfs de straten verdwenen. De meesten van hen werden vermoord in 1942 of 1943. Twee van hen verkozen zelfdoding boven deportatie.

Door het leggen van de struikelstenen, monumentjes van slechts tien bij tien centimeter, wordt hun leven in herinnering geroepen en krijgen mensen die geen graf hebben, een plek om bij stil te staan. Een struikelsteen bestaat uit een messing plaatje bevestigd op een betonnen steen in de grond, met daarop de naam, het geboortejaar en de kampen waarheen iemand werd afgevoerd en waar een einde aan zijn of haar leven kwam.

Foto’s van Petra Robben