Participatiewet leidt tot reorganisatie Diamant-groep

Maandag 2 februari 2015, als inleiding voor een interview met Robert Bool, directeur van de Diamant-groep, schreven we:

De Participatiewet, die op 1 januari 2015 is ingevoerd, en de daaraan gekoppelde bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid, hebben grote gevolgen voor veel organisaties en mensen in de samenleving. (…) Een ander gevolg van deze Participatiewet is, dat de sociale werkvoorziening veel minder subsidie ontvangt vanuit de overheid. De sociale werkvoorziening is bedoeld voor mensen die vanwege een beperking niet voor de volle 100% arbeidsproductief kunnen zijn. Om deze mensen toch aan het werk te helpen wordt een substantieel deel van hun salaris betaald door de overheid. Door de jaren heen heeft de sociale werkvoorziening, in Tilburg en regio de Diamant-groep, al veel nieuwe regels en systemen meegemaakt en overleefd. Echter, de Participatiewet heeft een impact die desondanks ongekend is, en die grote veranderingen met zich meebrengt.

De aanleiding voor het interview was de aankondiging dat de Diamant-groep in de zomer met een nieuw plan ging komen voor de toekomst. Dit plan ligt er nu, althans het concept, in twee delen. Beide vanaf Tilburgers.nl te downloaden.

• Strategieplan 2015 – 2019
• Begroting 2016 en meerjarenbegroting 2017 – 2019

De belangrijkste verandering sinds de Participatiewet, is de afschaffing van de Sociale Werkvoorziening (SW). De mensen die vóór 1 januari 2015 al in de SW werkten mogen dat blijven doen, maar er komen sindsdien geen nieuwe SW-ers meer bij. Elk jaar zullen er daarom SW-ers uitstromen, totdat er, over circa 30 jaar, geen meer over zijn.

Met het verdwijnen van de Sociale Werkvoorziening is de groep mensen die van deze regeling gebruik maakte uiteraard nog niet verdwenen. Integendeel, er zullen altijd mensen zijn, en bij komen, die volgens ‘de normen’ niet 100% productief kunnen zijn. De doelgroep van de Diamant-groep “bestaat nu niet meer alleen uit mensen met een fysieke, verstandelijke en/of psychische (arbeids-)beperking, maar wordt nu verbreed naar mensen met een – relatief grote – afstand tot de arbeidsmarkt.” Met andere woorden: mensen die al langere tijd van een bijstandsuitkering leven en moeilijk aan een gewone baan kunnen komen doordat ze ‘er al zo lang uit zijn’, ook wel: ‘het granieten bestand’ genoemd in Stadhuis-jargon, moeten de plaatsen gaan innemen van de SW-ers die nu, vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, stoppen met werken.

Zoveel als mogelijk wil Diamant-groep mensen gaan steunen en begeleiden om bij een reguliere werkgever (commercieel bedrijf) aan het werk te gaan. Staatssecretaris Jetta Klijnsma eist dat werkgevers minstens 125.000 ‘nieuwe’ mensen met een beperking in dienst nemen voor 2026. En aangezien vaste banen steeds zeldzamer worden, zullen deze mensen vooral aan de slag moeten met  tijdelijke contracten, als zelfstandige (ZZP-er) en met uitzendwerk.

De Diamant-groep verwacht niet dat in de komende jaren werkgevers in de rij zullen staan om massaal mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Daarom zijn er een aantal ‘werkbedrijven’, waar nu nog voornamelijk SW-ers werken en die geleidelijk vervangen moeten worden door mensen uit de bijstand: Groen Xtra, De Schoonmaak Coöperatie en Post & Vervoer, maar ook Kringloopbedrijf La Poubelle en het Dierenopvangcentrum DOC-T. De vraag is nog, of deze werkbedrijven geprivatiseerd moeten worden. Tegelijkertijd is niet uitgesloten dat er ook nieuwe werkbedrijven zullen worden opgericht.

De gemeente Tilburg is via de ‘Gemeenschappelijke Regeling’ samen met de gemeenten Hilvarenbeek, Dongen, Goirle, Gilze-Rijen en Alphen-Chaam zowel eigenaar als opdrachtgever van de Diamant-groep. Deze gemeenten hebben elk een wethouder afgevaardigd voor het bestuur van de Diamant-groep, en de gemeente Tilburg zelfs twee, waarvan Erik de Ridder voorzitter is. Met deze gemeenten wil de Diamant-groep nauw gaan samenwerken om de Participatiewet uit te voeren.

Ondertussen wordt er verder gekeken naar een bredere samenwerking met andere SW-bedrijven in de regio Midden-Brabant. Hiervoor wordt eind 2015 een onderzoek gestart om de mogelijkheden te verkennen.

Deze nieuwe strategie van de Diamant-groep per 1 januari 2016 zal dan ook niet zonder gevolgen blijven voor alle mensen die er werken en de  deelnemende gemeenten. Zo is de eerste fase van deze reorganisatie – de vorming van de Begeleidings- en Bemiddelings Organisatie (BBO) – al begin 2015 afgerond. Ook de andere onderdelen van de organisatie ontkomen niet aan een reorganisatie (fase twee). Doordat de afbouw van de Sociale Werkvoorziening vanaf 2016 daadwerkelijk gaat plaatsvinden, wordt het binnen de Diamant-groep noodzakelijk om de overheadkosten en vooral de reguliere formatie de komende jaren te laten krimpen met ongeveer 30 fte. Met andere woorden: er gaan 30 volledige, reguliere banen verdwijnen.

Over het ontslag van 30 volledige banen heet CDA-raadslid Rein Valk vragen gesteld. Hij wil onder meer weten waarom dit ontslag €80.000,- per werknemer kost, terwijl sinds 1 juli 2015 een maximaal bedrag van €75.000,- per werknemer geldt. Ook wil hij weten of voor deze mensen een sociaal plan is gemaakt en of Een wachtgeldregeling krijgen of aangewezen zijn op een WW-uitkering.

In de meerjarenbegroting van de Diamant-groep wordt uitgegaan van een herbezetting van 2/3 deel van de wegvallende SW-werkplekken binnen de werkbedrijven door mensen die vallen onder de Participatiewet op basis van 50% loonwaarde. Daarnaast rekent de Diamant-groep op een vergoeding voor begeleiding van deze nieuwe doelgroep op € 4.000,- op jaarbasis per werkplek. Dus, voor elke drie SW-ers die stoppen, komen twee mensen uit de Participatiewet terug, die elk 4.000 euro kosten voor de gemeente.

Het business model voor de tijdelijke Participatiebanen houdt dan ook in dat door een herbezetting van werkplekken van vertrekkende SW-medewerkers de omzet en netto toegevoegde waarde voor deze (renderende) onderdelen grotendeels op niveau zullen blijven. Daarnaast zullen de beschutte werkplekken voorlopig grotendeels niet worden herbezet gelet op beleidskeuzes van de deelnemende gemeenten.

Maandag 31 augustus 2015 wordt het plan besproken in de commissie Sociale Stijging van de gemeenteraad.